Familie is fijn maar ook niet alles
Vergeef mij, ik ben geen family man. Verjaardagen vergeet ik standaard, nageslacht heb ik voor zover ik weet niet en het beeveetje van wijlen mijn verwekkers is al lang geleden verkocht. Misschien is dat de reden dat ik lange tijd meer met beursgenoteerde bedrijven had dan met families in zaken.
Ben je een nv, dan word je opgejaagd door de tucht van de markt. Beleggers, media; ze houden je scherp. Dat leverde de groeimotoren van de jaren negentig op, Aegon en Ahold, die hun openbaar verhandeld aandeel inzetten als valuta om te expanderen.
Hoe anders was dat bij familiebedrijven. Die wentelden zich volgens het motto van de Brenninkmeijers - ‘openheid is een teken van zwakte’ - generaties lang in isolatie en gingen hun goddelijke gang. Hoe dat afloopt weten we, loop maar eens een C&A binnen. Ingehaald door Primark, H&M en Zara, verslagen door de moderniteit.
Familiebedrijven zijn anti-meritocratisch, het leiderschap berust immers niet op talent maar op bloedband. Toch hoeft zo’n familiebedrijf niet ten onder te gaan aan weifelende zonen en dochters. Waarom bestaat Heineken na vier generaties nog als semi-familiebedrijf en redden de Fenteners van Vlissingen het al tien generaties? Het antwoord: open blik naar buiten, betalen voor extern talent en als een decadent neefje dreigt de zaak te laten ontsporen, zorgen voor een governancestructuur die wanbeheer voorkomt.
Niettemin, het zal lastig zijn de plusminus vierhonderd grote familiebedrijven die ons land nog telt, te behouden voor Nederland. Laten we hopen dat trotse families de sirenenzang van het private equity weerstaan en niet zwichten voor het geld van vandaag maar het geluk van morgen.
